ISSN: 2038-0925

Notabilia: Le voci della resistenza greca ai colonnelli (1967-1974)

testo di Jacopo Bassi

voce di Jacopo Bassi

traduzioni di Jacopo BASSI e Gianluca Canè

Ascolta la registrazione di questa puntata, andata in onda su Radio Ca’ Foscari il 23 febbraio 2017.

"21 Απριλίου 1967" by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)

“21 Απριλίου 1967″ by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)

La cornice: dentro e fuori dalla puntata

La contestualizzazione degli eventi, sul sito il Mondo Contemporaneo.

Mikis Theodorakis, Είμαστε δυο [Siamo due] (1968), in Theodorakis dirige Theodorakis vol. 2, 1971
voce, testo e musica di Mikis Theodorakis

Είμαστε δυο, είμαστε δυο,
η ώρα σήμανε οχτώ
κλείσε το φως, χτυπά φρουρός,
το βράδυ θά ‘ρθουνε ξανά
έμπα μπροστά, έμπα μπροστά
και οι άλλοι πίσω ακολουθούν
μετά σιωπή και ακολουθεί
το ίδιο τροπάρι το γνωστό
Βαράνε δυο, βαράνε τρεις,
βαράνε χίλιοι δεκατρείς
Πονάς εσύ, πονάω εγώ,
μα ποιος πονάει πιο πολύ
θά ‘ρθει καιρός να μας το πει
Είμαστε δυο, είμαστε τρεις,
είμαστε χίλιοι δεκατρείς
Καβάλα πάμε στον καιρό
με τον καιρό με την βροχή
το αίμα πήζει στην πληγή
ο πόνος γίνεται καρφί
Είμαστε δυο, είμαστε τρεις,
είμαστε χίλιοι δεκατρείς
Καβάλα πάμε στον καιρό
με τον καιρό με την βροχή
το αίμα πήζει στην πληγή
ο πόνος γίνεται καρφί
Είμαστε δυο
Ο εκδικητής ο λυτρωτής
είμαστε δυο, είμαστε τρεις
είμαστε χίλιοι δεκατρείς

Una traduzione del testo del brano, curata da Gian Piero Testa, è disponibile sul sito, URL: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Translations&act=details&t_id=11424

Mikis Theodorakis, Το σφαγείο [Il mattatoio] (1968), in Theodorakis dirige Theodorakis vol. 2, 1971
voce, testo e musica di Mikis Theodorakis

Το μεσημέρι χτυπάνε στο γραφείο
μετρώ τους χτύπους τον πόνο μετρώ
είμαι θρεφτάρι μ’ έχουν κλείσει στο σφαγείο
σήμερα εσύ αύριο εγώ
Χτυπούν το βράδυ στην ταράτσα τον Ανδρέα
μετρώ τους χτύπους το αίμα μετρώ
πίσω απ’ τον τοίχο πάλι θα `μαστε παρέα
τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ
Που πάει να πει
σ’ αυτή τη γλώσσα τη βουβή
βαστάω γερά, κρατάω καλά
Μες στις καρδιές μας αρχιναέι το πανηγύρι
τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ
τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ
Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι
και το κελί μας κόκκινο ουρανό
Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι
και το κελί μας κόκκινο ουρανό
Χτυπούν το βράδυ στην ταράτσα τον Ανδρέα
μετρώ τους χτύπους το αίμα μετρώ
πίσω απ’ τον τοίχο πάλι θα `μαστε παρέα
τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ
Που πάει να πει
σ’ αυτή τη γλώσσα τη βουβή
βαστάω γερά, κρατάω καλά
Το σφαγείο
Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι
και το κελί μας κόκκινο ουρανό
Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι
και το κελί μας κόκκινο ουρανό

Una traduzione del testo del brano, curata da Riccardo Venturi, è disponibile sul sito, URL: http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?id=5198&lang=it.

Nikos Xylouris, Ζαβαρακατρανέμια [Zavarakatranémia], in Επιχείρησις Απόλλων [Apollo in vacanza], 1968

Ζαβαρακατρανέμια ζαβαρακατρανέμια
Αλληλούια αλληλούια
Ζαβαρακατρανέμια ίλεως ίλεως
λάμα λάμα νάμα νάμα νέμια
Αλληλούια αλληλούια
Ίλεως ίλεως ίλεως
ίλεως ίλεως νέμια
Ίλεως ίλεως ίλεως ίλεως
λάμα λάμα νάμα νάμα νέμια
Αλληλούια αλληλούια
Ζαβαρακατρανέμια ζαβαρακατρανέμια
Αλληλούια αλληλούιαΖαβαρακατρανέμια ίλεως ίλεως
λάμα λάμα νάμα νάμα νέμια
Αλληλούια αλληλούια
Αλληλούια αλληλούια
Ζαβαρακατρανέμια

Una possibile interpretazione del testo è disponibile all’indirizzo, URL: http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?id=10512&lang=it.

Mikis Theodorakis, Διότι δεν συνεμορφώθην [Perché non conforme] (1969) , in Τα τραγούδια του αγώνα [Le canzoni della lotta], 1974

voce, testo e musica di Mikis Theodorakis

Διότι δε συνεμορφώθην προς τας υποδείξεις.
Πέρα από το γαλάζιο κύμα, το γαλάζιο ουρανό
μια μανούλα περιμένει χρόνια τώρα να τη δω.
Διότι δε συνεμορφώθην προς τας υποδείξεις.
Χρόνος μπαίνει, χρόνος βγαίνει, μες στο σύρμα περπατώ
θα περάσουν μαύρες μέρες δίχως να σε ξαναδώ.
Διότι δε συνεμορφώθην προς τας υποδείξεις.
Αλικαρνασσός, Παρθένι, Ωρωπός, Κορυδαλλός
ο λεβέντης περιμένει της ελευθεριάς το φως.
Διότι δε συνεμορφώθην προς τας υποδείξεις.
Διότι δεν συνεμορφώθην

Una traduzione del testo del brano, curata da Riccardo Venturi, è disponibile all’indirizzo, URL: http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?id=27943&lang=it.

Dionysis Savvopoulos, H Δημοσθένους λέξις [La parola di Demostene], in Το Βρώμικο Ψωμί [Il pane sporco], 1972

testo, voce e musica di Dionysis Savvopoulos

Σαv βγω απ’ αυτή τη φυλακή
κανείς δεv θα με περιμένει.
Οι δρόμοι θα ‘vαι αδειανοί
κι η πολιτεία μoυ πιo ξέvη.
Τα καφενεία όλα κλειστά
κι oι φίλοι μoυ ξενιτεμέvoι
αγέρας θα με παρασέρνει
σαv βγω απ’ αυτή τη φυλακή.
Κι o ήλιος θ ‘απoκοιμηθεί
μέσ’ στα ερείπια της Ολύνθου
θα μοιάζουν πράγματα τoυ μύθου
κι oι φίλοι μoυ και oι εχθροί.
Μαρμαρωμένοι θα σταθούν
oι ρήτορες κι oι λωποδύτες
ζητιάνοι, εταίρες και προφήτες
μαρμαρωμένοι θα σταθούν.
Μπροστά στηv πύλη θα σταθώ
με τις κουβέρτες στη μασχάλη
κι αργοκουνώντας τo κεφάλι
θα χαιρετίσω τo φρουρό.
Χωρίς βουλή χωρίς θεό
σαv βασιλιάς σ’ αρχαίo δράμα
θα πω τη λέξη και τo γράμμα
μπροστά στηv πύλη θα σταθώ.
EH Δημοσθένους λέξις
Χωρίς βουλή χωρίς θεό
σαv βασιλιάς σ’ αρχαίo δράμα
θα πω τη λέξη και τo γράμμα
μπροστά στηv πύλη θα σταθώ.

Una traduzione del testo del brano, curata da Gian Piero Testa, è disponibile sul sito, URL: http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?id=10643&lang=it.

Giorgos Dalaras, Κόκκινο τριαντάφυλλο [Rosa rossa], in Κόκκινο τριαντάφυλλο [Rosa rossa], 1976

voce di Giorgos Dalaras, testo e musica di Mikis Theodorakis

Κάθε πρωί ξεκινούσαμε να πάμε στη δουλειά,
στο λεωφορείο γελούσαμε, είμαστε δυο παιδιά.
Κόκκινο τριαντάφυλλο, κόκκινο το δειλινό.
Κάποιο πρωί για τον πόλεμο κινήσαμε μαζί,
όλοι μαζί τραγουδούσαμε, παλεύαμε μαζί.
Κόκκινο τριαντάφυλλο, κόκκινο το δειλινό.
Μέσα στο Μάη σκοτώθηκες, το αίμα σου μαβί,
έβαψε μαύρο τον ουρανό, κόκκινο τον καιρό.
Κόκκινο τριαντάφυλλο, κόκκινο το δειλινό.
Μαζί σου όλα σκοτώθηκαν, όνειρα, ιδανικά,
γίναμε όλοι φαντάσματα, ζούμε συμβατικά.
Κόκκινο τριαντάφυλλο, κόκκινο το δειλινό.
Τώρα οι σημαίες γενήκανε είδη εμπορικά,
είναι τα όνειρα αγαθά καταναλωτικά.
Κόκκινο τριαντάφυλλο, κόκκινο το δειλινό.
Κόκκινο τριαντάφυλλο

Una traduzione del testo del brano è disponibile sul sito,
URL: http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Translations&act=details&t_id=12603.

Bibliografia essenziale

Bibliografia

  • BERMEO, Nancy, «Classification and Consolidation: Some Lessons from the Greek Dictatorship», in Political Science Quarterly, 110, 3/1995, pp. 435-452.
  • DALEGRE, Joëlle, La Grèce depuis 1940, Paris, L’Harmattan, 2006.
  • DOULIS, Thomas, The Iron Storm: The Impact on Greek Culture of the Military Junta, 1967-1974, Bloomington (IN), Xlibris Corp., 2013.
  • FALLACI, Oriana, Intervista con la storia, Milano, BUR, 1980.
  • KASSIMERIS, George, «Junta by Another Name? The 1974 Metapolitefsi and the Greek Extra-Parliamentary Left», in Journal of Contemporary History, 40, 4/2005, pp. 745-762.
  • KOLIOPOULOS, John S., VEREMIS, Thanos M., Modern Greece: A History since 1821, Chichester-Malden (MA), Wiley-Blackwell, 2010.
  • KORNETIS, Kostis, Children of the Dictatorship: Student Resistance, Cultural Politics and the ‘Long 1960s’ in Greece, New York, Berghahn, 2013.
  • LOGOTHETIS, George, Mikis Theodorakis: the greek soul, Athens, Agyra, 2004.
  • RAFTOPOULOS, Rigas, Gli studenti greci durante il regime dei colonnelli. Tra diritti umani violati e tensione europeista (1967-1974), in LASCHI, Giuliana (a cura di), Memoria d’Europa. Riflessioni su dittature, autoritarismo, bonapartismo e svolte democratiche, Milano, Franco Angeli, 2012.
  • THEODORAKIS, Mikis, Diario dal carcere, Roma, Editore Riuniti, 1972.
  • VASSILIKOS, Vassilis, Z: romanzo, Milano, Feltrinelli, 1969.

Video

Video

Video Associated Press, 27 ottobre 1973

L’allora presidente della Repubblica Georgios Papadopoulos con il Primo Ministro Spyridon Markezinis presenziano ad una parata militare.

Extra-Ritratti, RaiSat Extra

Una raccolta di videointerviste ad Oriana Fallaci sulla figura di Panagulis.

Il discorso tenuto da Bill Clinton ad Atene (20 novembre 1999)

Bill Clinton, all’epoca Presidente, riconosce il sostegno offerto degli Stati Uniti d’America al governo golpista dei militari: «When the junta took over in 1967 here, the United States allowed its interests in prosecuting the Cold War to prevail over its interests–I should say its obligation–to support democracy, which was, after all, the cause for which we fought the Cold War. It is important that we acknowledge that»

Galleria di immagini

Galleria di immagini

Grigoris Lambrakis durante la marcia pacifista Maratona-Atene del 21 aprile 1963

1. Grigoris Lambrakis durante la marcia pacifista Maratona-Atene del 21 aprile 1963.

I funerali di Sotiris Petroulas ad Atene, il 23 luglio 1965

2. I funerali di Sotiris Petroulas ad Atene, il 23 luglio 1965.

Libero dalle carceri dei colonnelli, Theodorakis poté proseguire la sua lotta per la Grecia libera e ottenne numerosi riconoscimenti per il suo impegno politico.

3. Evgeny Tyazhelnikov consegna il premio Lenin del Komsomol (l’organizzazione giovanile del PCUS) a Mikis Theodorakis (24 marzo 1970).

Il trattamento brutale delle donne da parte della polizia era frequente, così come il fatto che venissero apostrofate come 'prostitute' per il loro abbigliamento, contrario ai dettami del regime.

4. Una ragazza trascinata per i capelli dalla polizia greca nel febbraio 1973, durante gli scontri scoppiati all’interno della Facoltà di Giurisprudenza. Gli studenti protestavano per ottenere, tra le altre cose, la cancellazione della legge che colpiva i “giovani sovversivi” con la coscrizione militare.

I funerali di Sotiris Petroulas ad Atene, il 23 luglio 1965

5. La protesta davanti al Politecnico di Atene durante i giorni dell’occupazione.

Alexandros Panagulis in visita alla Camera dei Deputati italiana

6. Alexandros Panagulis in visita alla Camera dei Deputati italiana.

Credits

  • Copertina: 21 Απριλίου 1967 by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)
  • Immagine 1: Δολοφονία Γρηγόρη Λαμπράκη by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)
  • Immagine 2: Ιούλιος 1965 – Αποστασία by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)
  • Immagine 3: Yevgeny Tyazhelnikov and Mikis Theodorakis (24.03.1970) by Dmitry Debabov on RIA Novosti archive, image #586411 Commons Ria Novosti
  • Immagine 4: Πολυτεχνείο – Νοέμβρης 1973 (1) by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)
  • Immagine 5: Πολυτεχνείο – Νοέμβρης 1973 (2) by Joanna on Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)
  • Immagine 6: Alexandros Panagulis in visita alla Camera dei deputati via Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0).

.

.

Scrivi un commento